ORANJE BOVEN, ORANJE BOVEN..

Beste lezers,

Hieronder zet ik,  - zo op het eerste oog nogal saai, de familie van de Oranjes in het zonnetje! Ik introduceer  m.b.v . gecontroleerd gebruik van AI, een snoeiharde, feitelijke en gedocumenteerde analyse van een fiks aantal issues rond het Nederlandse koningshuis, inclusief Slavernijgeschiedenis, financiën, belasting, vergelijking met andere ministeries, de republikeinse kritiek, de Trump/NAVO-top in Den Haag en een beperkt aantal controverses over historisch gedrag van leden van de koninklijke familie.  Smullen maar!

1) Vermogen van de Oranjes – wat weten we?

Geschat privévermogen

Er bestaan geen officiële overzichten van het vermogen van de Oranjes; dit blijft buiten publieke transparantie:

Diverse schattingen geven een omvang tot ongeveer €1,4 miljard aan totale familiebezittingen – met beleggingen, vastgoed en effecten – maar dit is geen officiële staatswaarde. 

Republikeins Genootschap gaat uit van een veel hogere schatting, tot circa €12 miljard, inclusief fiscale voordelen (geen vermogens- en erfbelasting) en ‘onzichtbare’ stichtingen. De Rijksvoorlichtingsdienst noemt dit giswerk. 

Voor individuen binnen de familie worden privévermogens zoals genoemd voor Willem-Alexander zelf op circa €50–€60 miljoen geschat. 

Conclusie: privévermogen is grotendeels een schatting, geen publiek officieel cijfer.

2) Welke bedragen verdienden de Oranjes tijdens de slavernij en kolonialisme?

Recent historisch onderzoek wees uit dat de stamvaders van de Oranjes in de VOC- en WIC-periode (1675-1770)aanzienlijke inkomsten hadden uit koloniale activiteiten:

De Oranjes ontvingen een deel van de winst van de VOC zonder zelf kapitaal te investeren.

Geschat wordt dat dit historisch gezien neerkomt op minstens €545 miljoen in moderne termen uit koloniale handel en slavernijgerelateerde activiteiten. 

Belangrijk: deze bedragen zijn niet recent “direct in privé gestort” maar zijn historische proportionele economische voordelen uit de koloniale context.

3) Wat ontvangen de Oranjes jaarlijks aan salaris en vergoedingen?

Grondwettelijke uitkeringen (2026)

Volgens officiële cijfers zijn de inkomstencomponenten:

Koning Willem-Alexander

A-component (persoonlijk inkomen): ± €1.163.000

B-component (personele & materiële uitgaven): ± €6.180.000

Andere leden (2025 cijfers):

Koningin Máxima: ongeveer €1.254.000 totaal

Prinses Amalia: ≈ €1.953.000 (waarvan salarisdeel vaak teruggestort)

Prinses Beatrix: ≈ €1.965.000

Officiële begroting

In totaal is de begroting van het Koninklijk Huis rond €59–€60 miljoen per jaar — exclusief beveiliging, staatsbezoeken en andere posten die in andere ministeries zitten. 

Naast de A- en B-component zijn er grote posten zoals personeel, materieel, paleizen en defensie-bijdragen die samen op tientallen miljoenen euro’s komen (ongeveer €38 miljoen of meer). 

 Samengevat: De koning en directe familie ontvangen jaarlijks miljoenen euro’s in inkomen en vergoedingen, plus grote publieke kosten via andere ministeries.

4) Begrotingen afgezet tegen andere ministeries

De officiële begroting van de Koning (via Algemene Zaken) is maar één deel:

Post Jaarlijkse kosten

Officiële begroting

Koninklijk Huis± €59–60 miljoen 

Beveiliging (geschat)± €40 miljoen 

Werkbezoeken etc.± €22,5 miljoen 

Staatsbezoeken, paleizen, enz.

Tens miljoenen (schatting) 

Totaal inclusief alle posten~€300+ miljoen p/j (Republikeins Genootschap) 

Let op: hier wordt verschil gemaakt tussen officiële begrotingsposten en bredere maatschappelijke kosten (zoals beveiliging en paleizen) die wél publiek maar niet expliciet onder Koning vallen.

5) Gederfde belastinginkomsten en de kritische vraag: Honderden miljoenen?

Critici (zoals het Republieks Genootschap) betogen dat je de niet-betaalde belasting van de Oranjes moet meetellen (geen vermogens- en erfbelasting) en dat de totale maatschappelijke kosten dan in de honderden miljoenen euro’s lopen. 

Daarnaast stellen sommige analyses dat de Nederlandse monarchie door deze privilegies één van de “duurste” van Europa zou zijn, vooral relatief per inwoner — al is vergelijking met bijvoorbeeld het Britse koningshuis lastig door andere financieringsmodellen. 

6) Discussie over belastingplicht van de Oranjes — waarom stokt die?

De kern van de politieke impasse:

• De Oranjes zijn volgens de huidige wet vrijgesteld van inkomstenbelasting, vermogens- en erfbelasting.

• Oppositiepartijen en critici willen dat veranderen, maar dit vereist grondwetswijzigingen en politieke consensus.

• Regeringspartijen zijn huiverig vanwege gebrek aan meerderheid en mogelijke politieke instabiliteit, waardoor hervorming niet doorzet. (Algemene politieke context, niet één bron – algemeen bekend).

Samengevat: het stokt vooral door politieke onwil en institutionele complexiteit.

7) NAVO-top met Trump in Den Haag — wat kostte dat?

De NATO-top in The Hague (juni 2025), waar Trump als één van de leiders aanwezig was (met ontvangst via het koninklijk paleis en staatsdiner), was extreem duur:

• De top kostte naar schatting ongeveer €183,4 miljoen — grootschalige beveiliging was een cruciale kostenpost. 

• Dit is gerekend als bijna €1 miljoen per vergaderminute op basis van de formele duur van de top. 

Belangrijk: Dit is geen monarchie-uitgave per se — het ging om een internationale NAVO-top die Nederland als gastland droeg, inclusief logistiek, beveiliging, hotels, politie-inzet etc.

8) Controverses: Prins Bernhard & Máxima’s vader

Prins Bernhard

Prins Bernhard (1911-2004) was betrokken bij meerdere controverses:

• Hij accepteerde een grote steekpenning van Lockheed (1,1 miljoen dollar) rond de aankoop van straaljagers in de jaren ’70. 

• Hij was kort lid van de Reiter-SS voor de Tweede Wereldoorlog. 

  Bernhard was NSDAP-lid (bewezen door originele lidmaatschapskaart), de partij van Hitler. Hij ontkende dit zijn hele leven, maar archiefmateriaal en historisch onderzoek tonen dit aan als feit.

• Vader van Máxima – Jorge Zorreguieta

• Jorge Zorreguieta zat in de regering tijdens de militaire dictatuur van Videla in Argentinië (jaren ’70/’80), waarin grootschalige mensenrechtenschendingen plaatsvonden. 

 Deze feiten worden aangevoerd door mij als criticus van de monarchie, hoewel ze niet per sé direct juridisch de huidige monarchie zelf belasten.

9) Kort: Is Nederland de duurste monarchie van Europa?

• Sommige analyses noemen Nederland één van de duurste relatief per hoofd van de bevolking, vooral als je alle gemoeide publieke kosten meerekent. 

• De Britse monarchie heeft in absolute termen een hogere begroting, maar verdeeld over een veel grotere bevolking. 

Conclusie: Nederland staat bovenaan relatieve kostenlijsten, maar of het “de duurste” is hangt af van wat je meerekent.

10) Samenvatting in harde cijfers

Geschat totaalfamilievermogen± €1,4 miljard – mogelijk tot €12 miljard (controversieel) 

Historische slavernijgerelateerde opbrengsten (VOC/WIC)± €545 miljoen (17e/18e eeuw) 

Officiële monarchiebegroting± €59–60 miljoen 

Jaarlijks salaris & vergoedingen (Willem-A.)± €7–€8 miljoen 

Grote totale maatschappelijke kosten (inclusief beveiliging e.d.)± >€300 miljoen (critici) 

Kosten NAVO-top Den Haag (waar Trump was)± €183,4 miljoen 

Beveiliging royalty schatting~€40 miljoen 

Slotopmerking

De discussie over het Nederlandse koningshuis is een mix van transparante officiële cijfers, controversiële schattingen, historische context, begrip van politieke instituties en publieke opinie. Critici zoals het Republikeins Genootschap en ik leggen sterk de nadruk op de inmiddels zo noodzakelijke  legitimitering van onze democratische principes, als het gaat om de instelling van onze hoogst leidende regeringsinstantie, of, - zolang de monarchie nog bestaat, dan graag  tenminste belastinggerechtigheid en volledige transparantie; voorstanders benadrukken de cultuurhistorische waarde en rol in staatsceremonies.

Verantwoording bronnen: 

Hieronder een methodologisch bronnenoverzicht / literatuurlijst, thematisch geordend en zo neutraal mogelijk geformuleerd, passend bij de claims en cijfers die ik gebruik. Het is nadrukkelijk een verwijzend overzicht (primaire + gezaghebbende secundaire bronnen), geen extra interpretatie.

Bronnenoverzicht – Nederlandse monarchie, financiën, geschiedenis & kritiek

1) Vermogen van de Oranjes

Officieel / institutioneel

• Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) – herhaalde verklaringen over het ontbreken van openbaar inzicht in privévermogen van het Koninklijk Huis

• Ministerie van Algemene Zaken – beantwoording Kamervragen over koninklijk vermogen en transparantie

Kritisch / onderzoeksjournalistiek

• Republikeins Genootschap, De kosten van het Koningshuis (diverse edities)

• Follow The Money – dossiers over Oranjes, stichtingen en fiscale uitzonderingen

• NRC Handelsblad – reconstructies over koninklijk vermogen en belastingvrijstellingen

• Quote – jaarlijkse schattingen koninklijk vermogen (met expliciete disclaimer: schatting)

2) Slavernij, VOC/WIC en de Oranjes

Wetenschappelijk onderzoek

• Karwan Fatah-Black & Matthias van Rossum (KITLV / Universiteit Leiden) – onderzoek naar economische voordelen van slavernij voor het Huis Oranje-Nassau

• Gert Oostindie (KITLV) – publicaties over Nederlandse slavernij en elites

• Pepijn Brandon e.a., Slavernij en de stad Amsterdam (relevant voor elite-inkomsten)

Institutioneel

• Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee)

• Rapport Ketenen van het Verleden (2023), in opdracht van de Nederlandse staat

3) Salaris, A- en B-componenten (grondwettelijke uitkeringen)

Officieel

• Rijksbegroting – Hoofdstuk I (De Koning), jaarlijkse Miljoenennota

• Ministerie van Algemene Zaken – begroting Koninklijk Huis (2024–2026)

• Parlementaire stukken Tweede Kamer over uitkeringen Koninklijk Huis

4) Totale kosten & vergelijking met andere ministeries

Officieel

• Rijksbegroting (meerdere hoofdstukken: Algemene Zaken, Defensie, JenV, BZ)

• Algemene Rekenkamer – opmerkingen over versnipperde kosten koningschap

Kritisch

• Republikeins Genootschap – ramingen “totale maatschappelijke kosten”

• NRC / Volkskrant – analyses over verborgen en verspreide kosten

5) Belastingen & fiscale uitzonderingen

Juridisch / constitutioneel

• Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden, art. 40

• Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis

Politiek debat

• Kamerdebatten over belastingplicht koning (o.a. SP, PvdD, D66-moties)

• Raad van State – adviezen over constitutionele positie monarchie

6) Politieke impasse rond hervorming

Algemeen-politiek

• Handelingen Tweede Kamer – debatten over monarchie en belastingplicht

• Staatsrechtelijke handboeken (o.a. Bovend’Eert & Kummeling)

• Parlementaire geschiedenis grondwetswijzigingen

7) NAVO-top Den Haag (2025)

Officieel

• Ministerie van Buitenlandse Zaken – verantwoording NAVO-top Den Haag

• Ministerie van Justitie & Veiligheid – beveiligingskosten internationale top

• Kamerbrieven over kosten en organisatie NAVO-top 2025

Media

• NOS Nieuws – kostenoverzicht NAVO-top

• NRC Handelsblad / Volkskrant – reconstructies beveiligings- en organisatiekosten

8) Controverses historische figuren

Prins Bernhard

• Parlementaire Enquêtecommissie Lockheed-affaire (1976)

• Loe de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

• Biografieën o.a. Annejet van der Zijl, Bernhard

Jorge Zorreguieta

• Argentijnse waarheidscommissies (CONADEP)

• Nederlandse kabinetsreacties rond Máxima’s verloving (2001)

• Mensenrechtenrapporten over Videla-junta

9) Internationale vergelijking monarchieën

Vergelijkend

• European Royal Expenditure Studies (diverse academische en journalistieke vergelijkingen)

• Britse National Audit Office – Sovereign Grant

• Zweedse & Spaanse staatsbegrotingen (monarchiekosten)

10) Opinie & republikeinse kritiek

• Republikeins Genootschap – essays & kostenanalyses

• Maarten van Rossem – publieke duiding monarchie (ter vergelijking)

• Historici als Niek van Sas en James Kennedy over constitutionele monarchie

Methodologische noot

• Officiële cijfers: controleerbaar, maar incompleet door kostenverspreiding

• Schattingen: expliciet als zodanig benoemd (vermogen, totale kosten)

• Historische bedragen: omgerekend naar huidige koopkracht → indicatief

• Politieke conclusies: normatief, niet empirisch afdwingbaar

Samenvattend

De tekst steunt op een combinatie van:

• Rijksbegrotingscijfers

• Historisch academisch onderzoek

• Parlementaire documenten

• Onderzoeksjournalistiek

• Republikeinse kostenanalyses

Dit alles maakt mijn artikel feitelijk onderbouwd, terwijl telkens duidelijk blijft wat officieel, geschat of politiek betwist is, hetgeen ik, - dus nogmaals, steeds goed onderscheid.