Ik zie nog net geen directe censuur in Nederland als het om persvrijheid gaat. Ik zie iets veel effectievers: ongekende machtsconcentraties, zonder tegenmacht. Ik neem met name DPG-media, maar ook de NPO als Publieke Omroep, en de Big Tech van sociale media hierbij op de korrel.
DPG Media is een volstrekt uit de hand gelopen persconglomeraat in Nederland
Er is sprake van een zeer verontrustende overname van de Nederlandse nieuwsinfrastructuur. Kranten, NU.nl, radio, commerciële tv, talloze magazines, vacaturesites, advertentienetwerken: alles onder één dak: DPG Media is eigenaar van onder andere AD, de Volkskrant Volkskrant, Trouw en Het Parool, dat zijn dus enkele van de grootste nieuwsmerken van Nederland. DPG media bezit in Nederland verder een uitgebreide portfolio aan regionale bladen, vaak aangesloten bij het AD, die zich richten op lokaal nieuws. De belangrijkste titels zijn: BN DeStem, Brabants Dagblad, Eindhovens Dagblad, de Gelderlander, Tubantia, PZC en de Stentor. Daarnaast is Het Parool sterk regionaal gericht op Amsterdam. De mediagroep bezit ook nog de toonaangevende nieuwswebsite NU.nl.
Daarnaast maakt DPG Media deel uit van een portfolio met grote radiomerken zoals Qmusic en Joe in Nederland. In december 2023 heeft DPG Media een overeenkomst bereikt om RTL Nederland over te nemen voor €1,1 miljard, inclusief de televisiekanalen RTL 4, RTL 5, RTL 7, RTL 8 en RTL Z en streamingdienst Videoland. RTL Nederland was een van de laatste grote zelfstandige commerciële nieuws- en tv-spelers in Nederland. Door de overname valt deze nu onder één NL mediagigant die kranten, online nieuws, radio, tv en streaming combineert.
Wat deze mediaconcentratie betekent
Zelfs toezichthouders zagen daaraan risico’s verbonden voor diversiteit van nieuwsbronnen, journalistieke onafhankelijkheid en arbeidsvoorwaarden van journalisten. Volgens het mededingingsrecht hoort zo’n concentratie uitzonderlijk te zijn. DPG Media is inmiddels veel te groot om nog werkelijk journalistiek onafhankelijk te blijven. Systeemkritiek verdwijnt. Kritiek die raakt aan kongsi’s van economische macht of op de directe rol van het eigen mediaconcern verdwijnt niet met een rood potlood, die verdampt vanzelf. Niemand kan uitleggen hoe verantwoordelijke journalistiek overeind blijft als één concern de nieuwsagenda, distributie- én advertentie-inkomsten controleert. Dit is geen zo broodnodig pluralisme meer, geen journalistieke verscheidenheid, het gaat om groot geld verdienen met wat de goegemeente als warm brood dagelijks wil vreten. Dit is variatie binnen vooraf getrokken grenzen. In een tijd waarbij extreem rechts gedachtegoed groeit en bloeit, wordt dit levensgevaarlijk. Er is nog geen sprake van directe censuur. Je ontwaart steeds meer dodelijke structurele zelfcensuur. En dat is pas echt killing.
Waarom niet eens in de VK uitleggen dat vaak zwaar getraumatiseerde vluchtelingen met voorrang een huis verdienen, om hen het gevoel te geven zich volledig veilig te weten in Nederland, ipv het paginalange gebalk van Forum van Democratie op de voorpagina te plaatsen? De lezers moeten te vriend worden gehouden. Pleasen dus. Met steeds meer inhoudelijke pulp. Daar verdien je het meest mee. Brood op de plank. Een artikel plaatsen waarvan je weet dat er wellicht 25.000 mensen hun abonnement opzeggen? Forget it. Tegenmacht? Ho maar.
—————————————————————————————————————————————————————
NPO: publieke omroep, straks bestuurlijk nog veel meer ingekapseld
Op het moment van schrijven wordt de NPO zogenaamd bestuurbaar gemaakt. De geplande hervorming naar enkele grote omroephuizen wordt verkocht als efficiëntie. In werkelijkheid betekent het: minder spelers, minder afwijking, minder risico. Kijkcijferterreur. De publieke omroep zou tegenmacht moeten zijn, luis in de pels. Systeemkritiek past al helemaal niet in formats. Never ever.
Zet eens een goedgebekte voetbalhater tegenover Johan Derksen. Kritiek mag, zolang die incidenteel blijft, persoonlijk is, niet structureel wordt. Wie doorvraagt, krijgt al snel commentaar. Inbinden. Radicaliteit wordt niet op prijs gesteld. Wie volhardt, verdwijnt naar de marge. Het is publiek gefinancierde voorzichtigheid. Bevestiging van de status quo dankzij steeds maar meer populistische rimram. Het ontbreekt aan tegenmacht.
—————————————————————————————————————————————————————
Big Tech: privaat aangestuurde censuur
De zwaarste ingreep in persvrijheid in het publieke debat komt van internetplatforms. Big Tech is met haar sociale media niet op zoek naar wat waar is, maar wat goed bezocht wordt. Algoritmen beperken als vanzelfsprekend willekeurig kritisch bereik en maken afwijkende tegenstemmen eenvoudigweg onvindbaar, en dat zonder enige transparantie, zonder rechtsbescherming. Volgens onze democratische beginselen hoort het publieke debat vrij en toegankelijk te zijn. In werkelijkheid is structureel fair georganiseerde vindbaarheid een commercieel privilege van het techtuig dat slechts in groot geld geïnteresseerd is.
Vrijheid van meningsuiting zonder werkelijk kritisch bereik wordt zo tot een lachertje gemaakt, zo verworden sociale media slechts allengs tot een open riool. Waarom niet eens een driftkikker aan het woord laten over het behoud van de rechtsstaat? Heeft u wel eens een Republikein gehoord in een programma over de monarchie? Er is geen tegenmacht.
—————————————————————————————————————————————————————
Het systeem van zelfcensuur werkt ongemerkt, precies daarom is het zo gevaarlijk
DPG bepaalt steeds meer de vaak rechtse, dan wel extreem rechtse nieuwsagenda.
De NPO bepaalt de toon, de interpretatie. Alles wordt verdonaldduckt en geplastificeerd.
Big Tech bepaalt zelf het bereik, zoek het maar lekker zelf uit met je extreem linkse gebral.
Dit is geen complot. Dit is een perfect op elkaar ingespeeld zich zelf reinigend mediasysteem waarin niemand meer hoeft te verbieden wat toch al geen schijn van kans maakt om door te dringen.
Wat nu moet gebeuren?
Ik beschuldig DPG van verboden mediaconcentratie zonder publieke verantwoording.
Eén concern mag niet dominant zijn in meerdere nieuwsmarkten tegelijk. Opsplitsing!
Redactie-, distributie- en advertentie-biotopen verplichten zich juridisch te scheiden.
Ik beschuldig de NPO van bestuurlijke lafheid ten koste van haar werkelijk publieke taak.
Publieke omroep wettelijk verplichten tot structurele tegenmacht: niet minder, maar méér ruimte voor
doorlopende systeemkritiek.
Ik beschuldig Big Tech van private censuur die het publieke debat vervormt.
Algoritmische transparantie afdwingen en stiekeme bereikbeperking verbieden.
Zolang dit alles niet gebeurt, leven we in een land waar zogenaamd alles gezegd mag worden.
Dat is geen vrijheid. Dat is goed georganiseerde hersenspoeling.
Reactie plaatsen
Reacties