AI: de geniale machine die vooral domheid genereert
Er was een tijd dat mensen dachten dat kunstmatige intelligentie de mensheid zou bevrijden. Van saai werk. Van stomme fouten. Van bureaucratie. Van middelmatigheid
Wat kregen we?
Meer saai werk.
Meer stomme fouten.
Meer bureaucratie.
En middelmatigheid, maar dan op industriële schaal.
AI is de eerste technologie in de geschiedenis die verkocht wordt als vooruitgang terwijl iedereen diep van binnen voelt dat het vooral een turbo is op alles wat al irritant, nep, lui, onmenselijk en oncontroleerbaar was.
Laten we de minpunten eens netjes op een rij zetten. Zolang dat nog door een mens mag.
-
AI maakt niet slim. AI maakt goedkoop.
Dat is misschien wel de grootste leugen van allemaal.
AI wordt verkocht als “intelligentie”, maar in de praktijk is het vooral een bezuinigingsmachine. Geen revolutie van het denken, maar een reorganisatie van de loonlijst. Niet: hoe maken we het werk beter? Maar: hoe kunnen we één junior, twee freelancers en een halve redactie ontslaan en daar een glimmende PowerPoint over maken?
Overal hetzelfde verhaal:
“AI helpt medewerkers.”
Vertaling:
“We hopen dat medewerkers vanzelf verdwijnen.”
-
AI produceert bergen troep met de snelheid van het licht
Vroeger moest iemand nog moeite doen om een slechte tekst te schrijven, een waardeloze afbeelding te maken, een onleesbare klantenmail te versturen of een nutteloze samenvatting te fabriceren.
Nu kan dat automatisch.
Per seconde.
Op wereldschaal.
AI is niet de overwinning van kwaliteit. AI is de totale democratisering van bagger.
LinkedIn staat vol met managementmummies die ineens “inzichten” posten die klinken alsof een motivational poster een beroerte heeft gehad.
Nieuwswebsites vullen zich met dertien-in-een-dozijn-slop.
Marketingafdelingen produceren 800 varianten van dezelfde holle slogan.
En ergens in een kantoorpark roept een consultant: “Kijk eens wat een efficiency!”
Ja.
Een efficiënte diarree.
-
AI hallucineert met het zelfvertrouwen van een VVD-minister
Een mens die iets niet weet, kan nog blozen.
AI niet.
AI verzint feiten, bronnen, jurisprudentie, samenvattingen, citaten en complete werkelijkheden met de ontspannen bravoure van iemand die net drie glazen chardonnay op heeft en tóch vindt dat hij de geopolitiek wel even kan uitleggen.
Dat is misschien het meest gevaarlijke eraan:
niet dat het dom is,
maar dat het dom is in volzinnen.
Een fout van een mens is gênant.
Een fout van AI ziet eruit als een beleidsnota.
En dus wordt die fout ineens serieus genomen.
Door managers.
Door ambtenaren.
Door journalisten met deadlinepaniek.
Door mensen die dachten dat “het systeem het wel zal weten”.
-
AI vernietigt vakmanschap op de meest lullige manier mogelijk
Niet met drama.
Niet met grandeur.
Maar met gemakzucht.
De copywriter hoeft niet meer echt te schrijven.
De illustrator moet “even sneller”.
De programmeur wordt een controleur van machine-uitwerpselen.
De docent corrigeert werk dat half door een bot is geschreven.
De student leert vooral hoe je een machine net genoeg laat meedenken om zelf niet meer te hoeven nadenken.
En zo sterft vakmanschap:
niet door oorlog,
maar door templates.
Alles wordt “goed genoeg”.
Alles wordt vlakker.
Alles wordt voorspelbaarder.
Alles gaat klinken alsof het door dezelfde vriendelijke, bloedeloze, corporate geestesziekte is uitgepoept.
-
AI maakt mensen luier én afhankelijker
De mens had ooit gereedschap.
Nu heeft de mens een kruk.
Waarom nog zelf formuleren?
Waarom nog zelf zoeken?
Waarom nog zelf structureren?
Waarom nog zelf nadenken?
Het antwoord luidt in moderne bedrijfstaal:
“Dat hoeft niet meer.”
Fantastisch.
Een beschaving die haar eigen cognitieve spieren vrijwillig inlevert omdat een chatbot een samenvatting kan maken van een memo die niemand had hoeven schrijven.
We zijn niet op weg naar supermensen.
We zijn op weg naar een soort administratieve kamerplanten die af en toe op “regenereer antwoord” drukken.
-
AI vergroot ongelijkheid, macht en monopolie
De romantische onzin is dat AI “voor iedereen” is.
Natuurlijk.
Net zoals privéjets “voor iedereen” zijn als je een foto van de luchthaven mag maken.
De echte winnaars zijn:
de hyperscale techbedrijven,
de cloudmonopolisten,
de chipkoningen,
de surveillancehandelaren,
de consultancyparasieten,
en de CEO’s die hun bonus koppelen aan “AI-transformatie”.
De verliezers:
werknemers,
creatieven,
kleine bedrijven,
docenten,
lokale media,
iedereen die nog dacht dat menselijke ervaring waarde had.
AI centraliseert macht.
Wie de modellen, de data, de infrastructuur en de distributie bezit, bezit de nieuwe snelweg.
De rest mag tol betalen om te mogen bestaan.
-
AI vreet energie alsof de planeet een wegwerpartikel is
Elk lullig gegenereerd plaatje.
Elke “maak deze mail vriendelijker”.
Elke chatbot die een HR-tekst herschrijft die al verschrikkelijk was.
Daarachter:
datacenters,
waterverbruik,
stroomverbruik,
koeling,
grondstoffen,
zeldzame metalen,
ketens vol ellende waar marketingbrochures opvallend stil over zijn.
Maar dan komt er zo’n glunderende techgoeroe op een podium:
“AI will help solve climate change.”
Ja.
En de pyromaan helpt bij brandveiligheid omdat hij veel ervaring heeft met vuur.
-
AI wordt ingezet door mensen die zelf nauwelijks begrijpen wat ze kopen
Dit is cruciaal.
De mensen die AI het hardst pushen zijn zelden de mensen die het echt snappen.
Het zijn managers.
Bestuurders.
Politici.
Innovatie-evangelisten.
Mensen die vijf buzzwords op een slide kunnen zetten en dan roepen dat de toekomst begonnen is.
“Wij gaan AI-first.”
Wat betekent dat concreet?
Niemand weet het.
Maar er is budget.
Er is paniek.
De concurrent doet ook iets.
Er is een keynote geweest.
Dus hup:
een pilot,
een taskforce,
een roadmap,
een ethisch kader van twaalf pagina’s,
en een systeem dat na drie maanden vooral e-mails herschrijft en privacyrisico’s introduceert.
-
Privacy? Ach, gooien we er ook nog even doorheen
AI wil data.
Veel data.
Alle data.
Liefst jouw mails, documenten, klantgesprekken, medische notities, zoekgedrag, foto’s, stem, schrijfstijl, voorkeuren en alles wat ooit per ongeluk in een PDF is blijven hangen.
En dan zegt een bedrijf:
“Uw privacy is belangrijk voor ons.”
Dat is doorgaans het exacte moment waarop je je portemonnee, paspoort en onderbroek steviger moet vasthouden.
Want de praktijk is:
data lekt,
data wordt hergebruikt,
data wordt geanalyseerd,
data wordt verkocht via omwegen,
data wordt “geanonimiseerd” op de manier waarop een carnavalsmasker iemands identiteit “verbergt”.
-
AI maakt onderwijs tot een toneelstuk
Docenten weten niet meer wat authentiek werk is.
Studenten weten niet meer wat leren is.
Scholen doen alsof rubrics het probleem oplossen.
Universiteiten openen commissies.
Iedereen praat over “AI-geletterdheid”.
Niemand zegt hardop dat een hele generatie dreigt te leren hoe je slim doet zonder iets te beheersen.
De essentie van onderwijs was ooit:
worstelen,
fouten maken,
zelf formuleren,
nadenken,
verveling doorstaan,
langzaam beter worden.
AI zegt:
“Hier is alvast iets dat erop lijkt.”
En daarmee leer je dus precies het verkeerde:
niet denken,
maar simuleren dat je gedacht hebt.
-
AI maakt kunst niet dood — maar wel vaak dodelijk saai
Ja, echte kunstenaars blijven bestaan.
Ja, originaliteit blijft mogelijk.
Ja, talent wint uiteindelijk.
Maar wat een zee van pulp komt ertussen.
AI-kunst is vaak wat er gebeurt als je duizend stijlen in een blender gooit en dan verbaasd bent dat het smaakt naar decoratieve yoghurt.
Mooi? Soms.
Indrukwekkend? Eventjes.
Betekenisvol? Zelden.
Het probleem is niet dat machines iets kunnen maken.
Het probleem is dat hele hordes mensen die nooit iets te zeggen hadden nu denken dat “inhoud” hetzelfde is als “output”.
Nee.
Een plaatje is geen visie.
Een tekst is geen gedachte.
Een stem is geen ziel.
En een gegenereerde sonnet over een maanlichtmeer is nog steeds gewoon digitale behanglijm.
-
AI normaliseert onmenselijkheid in dienstverlening
Klantenservice?
Chatbot.
Zorg?
Triagebot.
Sollicitatie?
Screening-algoritme.
Bank?
Fraudedetectie met Kafka-vibes.
Overheid?
Geautomatiseerd wantrouwen.
Het heerlijke van AI voor grote organisaties is dat het precies doet waar grote organisaties van houden:
afstand scheppen.
Geen mens meer die verantwoordelijkheid neemt.
Geen gezicht.
Geen telefoonnummer.
Geen empathie.
Alleen een interface die zegt:
“Het spijt ons dat u dit zo ervaart.”
AI is perfect voor instellingen die al jaren dromen van een samenleving waarin burgers vooral hinderlijke datapakketjes zijn.
-
AI wordt verkocht als neutraal, maar is gebouwd op menselijke vooroordelen
De machine is niet objectief.
De machine is een spiegelpaleis vol menselijke rommel.
Bias in data.
Bias in selectie.
Bias in taal.
Bias in interpretatie.
Bias in uitkomsten.
En dan nog een PR-team erbovenop dat zegt:
“Wij nemen fairness zeer serieus.”
Fantastisch.
Een algoritme dat discrimineert, maar dan met een ethiekcommissie.
-
AI veroorzaakt paniek, hype en kuddegedrag
Geen technologie sinds crypto heeft zoveel opportunistische kwakzalvers aangetrokken.
Iedereen is ineens expert.
Iedereen heeft een masterclass.
Iedereen heeft een framework.
Iedereen heeft een “AI agency”.
Iedereen verkoopt prompt-cursussen alsof ze de atoombom persoonlijk hebben uitgevonden.
Er lopen nu mensen rond die een weekend lang op YouTube hebben gekeken en zichzelf “AI-strateeg” noemen.
Dat is ongeveer alsof je na twee afleveringen van Grey’s Anatomy openhartchirurg wordt.
-
Het grootste minpunt: niemand wil nog eerlijk zeggen waar AI gewoon overbodig is
Reactie plaatsen
Reacties