Reeks thematische artikelen: rijkdom of limitarisme? 2

Uit een brief aan Jort Kelder, die het in een uitzending van Op1 had over 100.000 NL miljonairs

Amsterdam, 16 mei 2022,

Jort,

maakt geld gelukkig?

De opbrengst uit kapitaal is de laatste jaren exponentieel sneller gegroeid dan de economie als geheel. In NL zijn er geen 100.000 of 200.000 miljonairs, maar 278.000, een middelgrote stad dus. Die rijken werden, o.a., dankzij staatssteun tijdens corona nog eens 19% rijker.

Er zit inmiddels onnoemelijk veel geld bij een kleine groep mensen die dat geld echt niet allemaal nodig hebben. Is het moreel aanvaardbaar dat er superrijken zijn, terwijl zoveel mensen (veel) te weinig hebben?

Nee, zeggen de limitaristen, een recente stroming in de politieke filosofie. Zeer ongelijke verdeling van vermogen heeft gevolgen voor politieke en sociale gelijkheid. Volgens het limitarisme moet individuele rijkdom beperkt blijven, zolang er behoeftigen zijn. Men komt met radicale ideeën voor meer herverdeling, bijvoorbeeld via een veel hogere erfbelasting. Erfbelasting is een efficiënt en rechtvaardig instrument.

Ik citeer nu alvast uit een FD-artikel, van de hand van Daan Ballegeer, dat hierna in zijn geheel nog staat afgedrukt :

Zelfs nadat Michelangelo buitengewone rijkdom en roem had verworven, leidde de Renaissance-kunstenaar een monniken-bestaan, en overleefde hij op een enkele korst brood en een kruik wijn per dag. Toen hij in 1564 stierf, vonden ze aan zijn bed een doos met genoeg cash om het grootste paleis van Florence te kopen. Michelangelo was een vrek, concludeerde kunsthistoricus Rab Hatfield in 2002 op basis van financieel onderzoek. Tegen zijn familieleden klaagde hij krap bij kas te zitten, en dat hij daarom helaas niemand kon helpen.

Eigenlijk had Michelangelo nooit zoveel vermogen bij elkaar mogen sprokkelen, stellen aanhangers van het limitarisme. Mensen zouden niet meer rijkdom mogen hebben dan nodig is voor een florerend leven. Een (enorm) fortuin is moreel niet neutraal. Dat kan beter gebruikt worden om voor iedereen goed te doen, bijvoorbeeld door te investeren in publieke voorzieningen.

 Welke grens moet je hanteren? Als je aan John de Mol vraagt wie rijk is, zal hij Jeff Bezos zeggen. Daar schieten we niets mee op. In NL is ruim 27% van het vermogen in het bezit van de 1% rijkste huishoudens.                                                       Einde citaat.

Je kan dus stellen dat er een bovengrens aan vermogen moet zijn zolang er mensen onder de armoedegrens zitten.

Plato vond dat de rijksten maximaal 4 x zoveel mochten bezitten als de armen.

Ik wijs erop dat ook grote liberale denkers zoals Adam Smith en John Stuart Mill voorstander waren van erfbelasting.

• Erfbelasting

De doorsnee nalatenschap is €24.800.-, kinderen hebben een vrijstelling van €21.282.- Daartegenover staat dat wie €100.000.- erft van een broer of zus door beperkte vrijstelling van €2224.- ruim €27.000.-  naar de fiscus mag brengen.

Je zou vrijstellingen kunnen verhogen, maar dan wel veel hogere tarieven opleggen voor alles daarboven.

In vogelvlucht nog wat andere suggesties:

• Vermogensbelasting

Alle burgers en bedrijven die geld verdienen met geld veel zwaarder belasten. Die belasting bestaat nu nauwelijks, dat is oneerlijk tegenover burgers die belasting betalen over loon, dan wel salaris. Een voorbeeld i.v.m. de hoogte van vermogensbelasting, voorgesteld door Jonge Socialisten in Zwitserland. De Zwitserse inkomensongelijkheid mag dan meevallen, als het gaat om vermogen is de ongelijkheid nergens zo groot als daar..De rijkste 1% van de Zwitsers bezit 43% van het kapitaal. Een nieuwe belasting voor de superrijken moet ten goede komen aan de minstverdienende Zwitsers, via zaken als gratis kinderopvang of subsidie op de torenhoge zorgverzekeringen. Wie meer dan ZFr 100.000 (€92.000) aan opbrengsten uit vermogen haalt, moet 50% van dat extra deel (boven die ton) optellen bij zijn belastbaar inkomen. Iemand die bijvoorbeeld ZFr 150.000 aan vermogenswinst ontvangt, moet straks ZFr 175.000 — ZFr25.000 extra — opgeven aan de belasting.  Het kan gaan om winsten uit aandelen, dividenden of woningbezit.

Overige bronnen van inkomsten:

• Bedrijven

Bedrijven meer laten betalen voor energie: nu betaalt men als burger 35 ct belasting per kubieke meter gas, terwijl grootverbruikers in de industrie maar 1,3 cent per kubieke meter betalen.

• Bonussen

Bonussen maximaliseren, en malusregelingen instellen (denk es aan Philips!).

• Kinderbijslag

Kinderbijslag voor vermogenden afschaffen.

• AOW

AOW voor vermogenden afschaffen.

Conclusie:

de allerbelangrijkste oorzaak van alle wereldproblemen is een issue van minstens 2000 jaar oud: de enorme ongelijkheid. Voorlopig niks mis mee dat als adagium te blijven uitdragen?

NB Jort, niet vergeten het Koningshuis af te schaffen, dan wel aan te slaan voor vermogensbelasting.

Salut, Rutger

Ps: Op het moment van schrijven van dit blog is het aantal miljonairs in NL gestegen tot 452.000

De artikelen 1-5  komen uit het boek:

De Hilarische Historie van een Herrenhaus