Klaas Knot naar de ECB? Eerst maar eens verantwoording afleggen.
De Nederlandse regering heeft Klaas Knot voorgedragen als kandidaat voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank. Een opmerkelijke keuze, die wat mij betreft aanleiding geeft tot een aantal kritische vragen.
Knot stond van 2011 tot 2025 aan het hoofd van De Nederlandsche Bank. Onder zijn verantwoordelijkheid leed DNB tussen 2022 en 2024 in totaal ruim 7 miljard euro verlies. In 2024 alleen al bedroeg het verlies circa 3,2 miljard euro. Een ongekend financieel debacle voor onze nationale centrale bank.
De oorzaak lag voor een belangrijk deel in de grootschalige aankoop van staats- en bedrijfsobligaties tijdens het tijdperk van extreem lage rente en quantitative easing (QE). Toen de inflatie opliep en de ECB de rente vervolgens fors verhoogde, ontstond een pijnlijke discrepantie: DNB moest steeds hogere rentevergoedingen betalen aan commerciële banken, terwijl de aangekochte obligaties slechts een relatief laag rendement opleverden.
Dat deze ontwikkeling financiële risico's met zich meebracht, had toch nauwelijks als een verrassing mogen komen. Knot was immers niet alleen president van DNB, maar ook een invloedrijk lid van de bestuursraad van de ECB, waar het monetaire beleid werd bepaald.
Natuurlijk moet dit verlies in perspectief worden geplaatst. De lage rente heeft de Nederlandse staat naar schatting ook tientallen miljarden aan rentelasten bespaard. Bovendien zijn vergelijkbare verliezen bij andere centrale banken ontstaan. Maar dat ontslaat de verantwoordelijke bestuurders niet van de plicht kritisch te reflecteren op de gemaakte beleidskeuzes, de risico-inschattingen en het toezicht daarop.
Mijn vraag aan minister Heinen en het kabinet is daarom eenvoudig: op grond van welke criteria wordt Knot nu als de meest geschikte kandidaat beschouwd? Is zijn financiële beleid bij DNB werkelijk kritisch geëvalueerd? En waarom horen we zo weinig over de lessen die uit deze miljardenverliezen getrokken moeten worden?
Een benoeming op Europees topniveau behoort geen beloning voor een langdurig bestuurlijk dienstverband te zijn. Juist bij een functie die zoveel invloed heeft op de Europese economie, de koopkracht van burgers en de financiële stabiliteit, mag de lat bijzonder hoog liggen.
Wie miljardenverliezen achterlaat, verdient niet automatisch een promotie naar Frankfurt.
Ps Ik maakte gebruik van AI voor bronnenonderzoek in deze:
-
DNB: Klaas Knot, 14 jaar in 14 cijfers – het totaalresultaat over zijn bestuursperiode.
-
NOS: Megaverlies DNB, maar staatssteun niet nodig – het verlies van 3,5 miljard in 2023.
-
Tweede Kamer: Economische en juridische aspecten van de ECB-opkoopprogramma's – de risico's van het opkoopbeleid.
-
Follow the Money: De belastingbetaler mag nu ook de verliezen van DNB betalen – kritische journalistieke analyse.