Utopieën? Ja graag!

Gepubliceerd op 23 januari 2026 om 15:33

Utopieën? Ja, graag.

Utopieën worden meestal weggezet als kinderachtig, wereldvreemd of gevaarlijk. Alsof alleen cynisme nog realistisch zou zijn. Alsof het ontbreken van een moreel ideaal automatisch quatsch is. Dat is de grote leugen van onze tijd.

Wie geen utopie durft te formuleren, laat de wereld over aan de machtigen, de rijken en de gewelddadigen. Dan regeert niet de rede, maar de absurditeit van gewoonte. Niet het ideaal, maar uit-sluitend het eigenbelang van weinigen, die over lijken gaan. Oorlog is een aberratie, net als fascisme. 

Daarom: ja, graag. Utopieën.

Niet als eindstation, maar als richting. Niet als dogma, maar als toetssteen.

 

Macht, arbeid en vrijheid – theoretisch anarchisme

De kern van elk werkelijk progressief project is eenvoudig: geen bazen en knechten.

Dat betekent niet chaos, maar het afschaffen van hiërarchieën die uitsluitend bestaan om macht te concentreren.

Theoretisch anarchisme gaat uit van zelforganisatie, gedeelde verantwoordelijkheid en wederzijds vertrouwen.

Werk is geen onderwerping. Organisaties zijn geen miniatuur-dictaturen. Mensen zijn geen middelen, maar doelen.

Europa – geen markt, maar waardengemeenschap

Europa moet ophouden zichzelf te reduceren tot een economische zone. De EU is geen boekhoudkundige constructie, maar een waardengemeenschap: democratie, rechtsstaat, mensenrechten, solidariteit.

Van levensbelang: een verenigd Europa dat zijn eigen koers vaart, expliciet afstand neemt van wereldwijd oprukkend fascisme en autoritarisme, en weigert om vazal te zijn van de VS, Rusland, China of welke grootmacht dan ook.

Europa moet weer durven zeggen: dit zijn onze waarden – en die zijn niet te koop.

Politiek systeem – van democratie naar sociocratie

De representatieve democratie is uitgehold. Verkiezingen zijn marketingcampagnes geworden; macht verschuift naar lobby’s en technocraten. Partijpolitiek is niet langer effectief.

Daarom: een stap verder. Sociocratie.
Besluitvorming op basis van consent in plaats van een getalsmatige meerderheid, macht zo laag mogelijk georganiseerd, met continue terugkoppeling.

Niet één keer stemmen en vier jaar zwijgen, maar permanent meebeslissen.

Migratie – goed georganiseerde medemenselijkheid 

Migratiebeleid moet ophouden schizofreen te zijn.

 

  • Toelating gericht op echte vluchtelingen

  • De spreidingswet strikt toepassen, met quota

  • Verplichte taalcursussen

  • Volwaardige deelname aan onderwijs en arbeid

  • Evaluatiemomenten na 2 en 5 jaar

Solidariteit is geen vrijblijvendheid. Integratie is geen gunst, maar een wederzijdse verplichting.

Klimaat en milieu – geen excuses meer

Het klimaatprobleem is geen technisch probleem, maar een machtsprobleem.

  • Alle bedrijven verplichten 15% van hun winst te investeren in klimaatmaatregelen

  • Wie weigert: nationalisatie

  • Per direct stoppen met alle fossiele subsidies

De Nederlandse landbouw zoals die nu bestaat is in zo’n klein land ecologisch onhoudbaar. Boeren wordt eerlijk gezegd dat hun beroepsgroep hier geen toekomst heeft. Desnoods met een bescheiden vertrekpremie.

Hard? Ja. Onvermijdelijk? Ook.

Defensie – veiligheid door vrede

Een deel van het defensiebudget gaat naar een permanente denktank voor vrede en diplomatie.

Het strategische doel is radicaal maar rationeel:
Rusland en Oekraïne uiteindelijk beide lid van de NAVO.

Niet door naïviteit, maar door lange adem, diplomatie en veiligheidsgaranties. Oorlog is het failliet van de politiek.

Wonen – wonen is geen beleggingsproduct

Er komt een berekening van het maximaal gemiddeld aantal vierkante meters dat iemand mag bezitten of huren.

Wie meer bezit:

  • moet die extra m2’s verhuren

  • verkopen

  • of wordt uit een veel te groot huurhuis gezet of onteigend

Jongeren en ouderen krijgen voorrang.
Wonen is een recht, geen verdienmodel.

Economie – voorbij het rauwe kapitalisme

Het huidige financiële systeem is gebouwd op schuld, rente en speculatie.

Daarom:

  • een nieuw financieel systeem, zonder woekerrente

  • afschaffen van extreme hefbomen

  • bedrijven worden gesocialiseerd: werknemers krijgen structureel aandelen in hun eigen bedrijf

  • ongereguleerd kapitalisme wordt begrensd

  • basisinkomen om armoede structureel uit te bannen

Niet iedereen hoeft stinkend rijk te zijn. Niemand mag arm zijn.

Digitalisering – technologie in dienst van de mens

Op AI en AGI komt een moratorium totdat Europa zelf in staat is dit wetenschappelijk, ethisch en juridisch te reguleren.

  • Zoekmachines en digitale infrastructuur worden nutsbedrijven

  • Amerikaanse techbedrijven worden geboycot
    (geen Facebook, WhatsApp, X, Google, Instagram, etc.)

Digitale soevereiniteit is geen luxe, maar noodzaak.

Zorg – mens boven markt

Zorg wordt een nutsvoorziening en volledig gratis.

  • Het molesteren van zorgverleners wordt zeer zwaar bestraft

  • Alle drugs worden onbereikbaar gemaakt en uitgebannen

Zorg is geen verdienmodel en geen politiek experiment.

Recht – wetten opnieuw wegen

Alle wetten worden gehertaxeerd op eerlijkheid en houdbaarheid. Wat niet deugt, verdwijnt. Wat blijft, wordt ook gehandhaafd.

Rechtsstaat betekent niet alleen regels maken, maar ze ook durven schrappen, dan wel strikt toepassen.

Onderwijs, kunst en cultuur – hoogste prioriteit

Hier begint alles.

  • Filosofie: leren denken

  • Spelles en acteren: leren invoelen

  • Programmeren: leren begrijpen

  • Kunstgeschiedenis, muziek, geschiedenis

Niet als bijzaak, maar als kern.
Een samenleving zonder cultuur is een economie met robotachtige mensen erin.

Mobiliteit

  • Openbaar vervoer wordt gratis

  • Maximaal één auto per persoon

Beweging is vrijheid, geen privilege.

Tot slot

Dit is geen beleidsprogramma.
Dit is een richtingaanwijzer.

Wie zegt dat dit onmogelijk is, vergist zich: het onmogelijke is doorgaan zoals nu.
Wie geen utopie durft te bedenken, accepteert stilzwijgend de dystopie die al gaande is.

Dus ja.


Utopieën? Radicaliteit is de enige optie voor echte verandering.

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.