Anorexia, is er een nieuwe behandeling mogelijk?

Essay over weetwerkelijkheid, hoe wetenschap en kunst elkaar wederzijds kunnen versterken.

De Berg Anorexia, is er een nieuwe behandeling mogelijk?

Als je jezelf op allerlei wetenschappelijke terreinen wilt bekwamen, zonder dat je dr., mr., of ing., voor je naam hebt staan, heb je mijns inziens wel degelijk ook recht van spreken, dankzij noeste zelfstudie. Hoewel geen psychiater, ben ik zo langzamerhand (ik ben 76) toch wel een soort van selfmade neuroloog, zoveel heb ik als wetenschapsfilosoof pittig zwaar wetenschappelijke publicaties van o.a. de wereldberoemde neuroloog Antonio Damasio gelezen. Dat werk behandelt met name de biologische werking van de hersenen als het gaat om de zoektocht naar wat bewustzijn precies is.

Korte impressie van het werk van neuroloog Antonio Damasio

Diens belangrijkste issue is in al deze boeken dat we hersentechnisch gesproken volstrekt emotionele wezens zijn. Ik voel, dus ik ben. Dat emotionele systeem van ons werkt dag en nacht, biologisch gezien gaat dat helemaal ‘vanzelf’, net zoals bv. de regulering van je ademhaling, de tonus van je spieren, je lichaamstemperatuur, bloeddruk, of je stofwisseling, die gaan ook altijd maar door, zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Er is sprake van homeostase. Homeostase is het vermogen van je lichaam om al je interne functionaliteiten constant in evenwicht te houden, al naargelang de omstandigheden (zich veranderen). Als je bv. aan het hardlopen bent zorgt homeostase ervoor dat je hart sneller gaat kloppen, om maar meer zuurstof rond te pompen. Door te gaan zweten zorgt je lichaam ervoor dat afvalstoffen worden afgevoerd en de temperatuur van je lichaam bijtijds wordt gereguleerd. Er zijn tal van verschillende factoren die invloed hebben op je homeostase. Dit zijn onder andere: voeding, temperatuur, beweging, medicatie, stress, you name it: homeostase zorgt steeds voor een intern evenwichtige balans aan de hand van de almaar doorgaande veranderingen die zich rondom jouw lichaam voordoen. Met behulp van biochemische stimulatie van de voor jouw organisme noodzakelijke stoffen, zorgt homeostase ervoor dat je lichaam zich intern steeds zoveel mogelijk aanpast aan elke veranderde situatie.

Wat is de rol van de hypothalamus in de hersenen daarbij?

De hypothalamus is een constant alert ontvangststation in je hersenpan dat nauwkeurig al die veelsoortige veranderingen in je omgeving registreert. Daarmee is de hypothalamus een belangrijk centrum voor onder meer de temperatuur-regulatie van je lichaam, het honger- en dorstgevoel, het dag- en nachtritme (de biologische klok), het emotioneel gedrag en het geheugen. Samen met de hypofyse regelt de hypothalamus onder meer ons eetgedrag, onze temperatuur en vochtbalans.

Emotionele intelligentie: ik voel, dus ik ben

Zoals gezegd, zijn we emotionele wezens, volgens Damasio. Desalniettemin hebben wij mensen ook wel degelijk intelligentie ontwikkeld, alleen is er dan bij hem sprake van emotionele intelligentie. Tijdens een hevige ruzie bv., kun je even kort terugschakelen naar je neocortex: Goh, ik ben best wel heel kwaad zeg en daarna ga je direct weer lekker door met schelden. Het bewustzijn van elke emotie, maakt dat wij weten wat voor engel en monster er in ons huist, met alles wat daartussen zit aan emotionele, gevoelsmatige schakeringen. Het bewustzijn dus gedefinieerd als het gevoel van de emotie. Als er een kind voor je ogen wordt aangereden ben je (en dat is exceptioneel) even een en al pure emotie. Je voelt alleen maar, kunt niet meer nadenken. Vervolgens schakel je even later naar je neocortex: heeft het kind deze vreselijke gebeurtenis overleefd of is het dood? Hoe kan ik helpen? Waar is mijn telefoon, 112 bellen, nu! En zo schakelen we de hele dag via de ontelbare synapsen in ons lichaam van emotie naar het gevoel van die emotie en bepalen we van moment tot moment vanuit ons gevoel hoe we ons het beste rationeel daartoe kunnen verhouden (via die neocortex). Mooi he? Nu zal ik meer gaan focussen op ons onderwerp, anorexia. Eerst vanuit de professionele behandelaar, later vanuit patiënte.

Hoe een anorexiapatiënte te behandelen?

De aanleiding om hierover te schrijven was een documentair programma dat ik zag van de hand van de onverwoestbare Louis Theroux, waarin hij de problematiek van anorexia bij een aantal patiëntes, - genadeloos eerlijk als altijd, onder de loep neemt. Diezelfde genadeloosheid van deze zo moeilijk te behandelen ziekte maakte Louis soms zichtbaar regelrecht wanhopig, en zelfs soms opstandig, hoe dan ook: die kwetsbare opstelling raakte mij.

Nadenkend vanuit een neurologisch perspectief hierover, kwam ik tot de ontdekking dat deze vaak intelligente meisjes en meiden, - sommigen zelfs levenslang totaal ondervoed, er een meester in zijn om zich vanuit een soort virulent doodsverlangen met een enorme wilskracht uit te hongeren. Dit proces verloopt bij allen op ongeveer dezelfde manier, de patiëntes gaan stuk voor stuk werkelijk tot het naadje, zichzelf almaar wegend en steeds weer weifelend over wat men vandaag weer eens (niet) zal eten.

De onverzettelijkheid waarmee zij dit proces van structurele ondervoeding aangaan is onvoorstelbaar en indrukwekkend. Het voor de hand liggende advies van de omgeving ‘je moet wat eten’ wordt steevast keihard genegeerd als een domme constatering. Alles wordt immers door hen opzijgezet om het einddoel te bereiken: jezelf systematisch uithongeren is een gecontroleerd proces, tot aan de doodsgrens (of soms zelfs daar doorheen).

Radeloosheid voor met name ouders en vrienden, soms ook bij de hulpverleners.

Attentie: comorbiditeit komt vaak voor bij anorexia nervosa, met name affectieve stoornissen, angststoornissen, obsessief compulsieve stoornissen en persoonlijkheids-stoornissen. Wees ervan bewust dat depressie, obsessieve gedachten, angst en andere psychiatrische symptomen die zich voordoen bij anorexia een gevolg kunnen zijn van het directe effect van voornoemde uithongering op de hersenen.

https://eetexpert.be/stappenplan-eetproblemen-en-eetstoornissen-huisarts-lichamelijke-gevolgen-van-anorexia-nervosa/

In de voornoemde docu valt het meest op in de 1-1 gesprekken met de meisjes dat het gehele traject van jezelf uithongeren hen een soort houvast geeft, een structuur, een zekerheid. En dat dan vanuit die absurde wilskracht, terwijl deze patiëntes nota bene bijna allemaal een zeer negatief zelfbeeld hebben. Het is al met al een werkelijk verbijsterende ervaring voor de omgeving. Terwijl de meeste meiden identitair nogal in verwarring zijn, zijn zij in een (1) opzicht zeer doelgericht: zij koersen onontkoombaar richting de stip op de horizon, oftewel de inlossing van hun zo intense verlangen naar de dood, als de meest ultieme bevrijding.

Ik stel dan ook vast: er is theoretisch allereerst sprake van filosofie van de dood (ik sterf, dus ik ben) : en wel van een regelrecht doodsverlangen. Als je het over een behandeling hebt zou je kunnen beginnen met hun gedachtegang niet af te vallen, maar te honoreren als iets normaals. We denken allemaal weleens na over er-niet-meer-te-zijn, tot aan suïcide aan toe. Door ons zo op te stellen naar patiëntes normaliseren we a.h.w. in 1 klap hun ziektebeeld. Dit werkt zonder meer geruststellend. Anorexia is een uitvergroting van iets dat bij ons als soort blijkbaar in de genen zit: de gedachte aan dood en zelfdoding als een oplossing voor al je problemen. Het tweede dat mij essentieel lijkt is dat je alleen maar de grootste bewondering kunt hebben voor deze patiënten, die met zoveel wilskracht praktisch tot het naadje gaan in dit proces. Die wilskracht kan niet genoeg benoemd en zelfs geroemd worden, omdat deze drang immers regelrecht indruist tegen hun evolutionaire bestemming.* Niet alleen is de wilskracht om bijna niets meer, of zelfs helemaal niets meer te eten, van een niet te ontkennen, overrompelende moed. Dit is zonder meer het zwaarste traject dat je als mens kunt gaan, totaal tegengesteld aan je bestemming als levend organisme.

Vergelijkbaar met het proces dat een hongerstaker aangaat.  Je zelf doden is (- i.t.t. tot wat men vaak denkt), wel degelijk een weloverwogen stap. Het einddoel is helder: ik doe dit, omdat ik dood wil. Respect!

*Zie ook mijn essaybundel met de titel: De Vrije Wil en de Hongerstaker

Deze positieve benadering om zowel het doodsverlangen als het traject daarnaartoe zoveel mogelijk te normaliseren, en zelfs te respecteren, kan heel wat openingen bieden aan deze patiëntes, omdat zij vaak zo weinig zelfvertrouwen hebben, en identitair ronddolen in niemandsland: wie ben ik nu eigenlijk? Houvasten zijn dan, nogmaals, juist die wilskracht en dat doodsverlangen, die essences bestaan nu eenmaal werkelijk, zijn dwingend in hen aanwezig, in elk van deze patiëntes. Hoe absurd dat ook lijkt, diezelfde krachten vormen dus HET aanknopingspunt voor de verdere behandeling. Normalisering hiervan komt niet alleen de patiëntes, maar zelfs ook de hulpverleners ten goede. Het behandelingsproces wordt zo voor alle betrokkenen ook meer bespreekbaar.

In de verdere uitwerking richting hoe nu een anorexiapatiënte zo goed mogelijk te behandelen, zonder dat er sprake is van een farmaceutische aanpak, of anderszins, stel ik voor allereerst die oerkracht van dat doodsverlangen 1-1 bespreekbaar te maken met de anorexiapatiënte en specifiek te benoemen als iets hoogst normaals. Hiermee stel je je als behandelaar ook meteen duidelijk gelijkvloers op, vol begrip. Geef ook aan dat hier hoogstwaarschijnlijk wel degelijk nog een soort taboe op rust bij familie, vrienden of anderen uit de omgeving van de patiënte.

Vervolgens kan ook de enorme wilskracht om naar het punt toe te werken er niet meer te (willen) zijn via het traject van ondervoeding, omzichtig bespreekbaar worden gemaakt, zonder verder waardeoordeel.

Nogmaals, durf als hulpverlener zelf ook zo kwetsbaar mogelijk te zijn op dit zo wezenlijke punt! Van hieruit kunnen we nu verder praktisch aan het werk met de verdere behandeling. We beginnen met het gehele proces te vergelijken met het beklimmen van een heel hoge, onneembare berg, eentje die nog nooit iemand beklommen heeft, zo moeilijk.

De naam van de Berg is: Anorexia Nervosa.

Leg uit hoe dit parallelle beeld voor de komende 1-1 gesprekken eruit ziet, hoe het leidend zal zijn voor de gehele verdere behandeling en nodig patiënte vervolgens uit om vanuit een vrije keuze een voorlopig imaginaire, later daadwerkelijk een ongetwijfeld soms barre tocht live te ondernemen, samen met jou als behandelaar, dus onder begeleiding, als kameraden.

De stip op de horizon wordt het maken van een filmproductie, met patiënte in de hoofdrol.

Nodig nu allereerst de patiënte mee te gaan in een gedachte-experiment. Verzoek patiënte de ogen te sluiten en doe voor de eerste maal een visualisatie oefening, waarbij je haar de gelegenheid biedt om a.d.h.v. jouw vragen als begeleider de tocht van een bergbeklimming zich zo goed mogelijk voor te stellen met alle associaties van dien. Denk aan bv. aan het beschrijven van beelden, kleuren en geuren, hoe is het licht, wat voor weer is het?

Hoe begint de tocht beneden in het dal, wat ontdek je bij het langzaam omhoog klimmen, benoem moeilijkheden onderweg, kom je mensen of dieren tegen? Welk voedsel neem je tot je en wanneer? Hoe breng je de nacht door, kampement? Hoe zit het met de tools, je fysieke conditie, het tijdsverloop, hoe ziet de top eruit? Al deze vragen kunnen patiënte helpen zich in een vergelijkbaar proces als dat van de bergbeklimmer te verplaatsen.

In een volgend stadium kun je de anorexiapatiënte inleiden met dit verhaal:

Titel: De Beklimming van de Berg Anorexia: een experimentele reis naar genezing

NAAM…., door jou wordt nu een revolutionair experiment ondernomen. Vanuit de diepste krochten van de duistere vallei, daar waar de schaduw van jouw stille verlangen naar de dood diep verborgen in jou zit, vermengt deze doodswens zich met jouw onverzettelijke wilskracht om die onneembare berg, de berg Anorexia Nervosa, hoe dan ook te beklimmen en te veroveren. Dood dan wel levend. Dit experiment belicht de reis van jou als anorexiapatiënte die op zoek is naar genezing, - met net zoveel kans op totale mislukking, als een doodgevaarlijke reis die jij vanaf nu tenslotte als bergbeklimmer zal ondernemen naar deze Berg. Deze Berg rijst hoog boven de horizon uit, zijn piek is verhuld in mist en onzekerheid. Voor jou als patiënte, maar nu ook voor jou als bergbeklimmer is het beklimmen van deze berg een strijd op leven en dood, waarbij elke stap beladen is met de zware last van de eventuele uiteindelijke zelfvernietiging, dan wel overleven.

Je stille doodsverlangen fluistert jou steeds weer toe, vanuit alle hoeken en gaten, voort, voort maar, hoger en hoger, dans jezelf omhoog, omhoog..en terwijl zo jouw wilskracht om de top te bereiken als een brandende vlam in je borstkas brandt,  jou almaar voortstuwend, ga je metterdaad hoger en hoger die onneembare berg op, terwijl vanuit talloze schluchten en spleten in de keiharde rotsen de zang van je doodsverlangen weerklinkt. Of is het toch de lokroep van de top die je totale genezing zou kunnen zijn?     

Dit experiment begint met het erkennen van de werkelijk zeer opvallende gelijkenis tussen het beklimmen van een berg als deze en het overwinnen van je anorexia. Beide vereisen een enorme hoeveelheid uithoudings-vermogen, moed en een volstrekt onverzet-telijke geest. Net zoals een bergbeklimmer zijn route zorgvuldig plant, zo moet ook jij als de patiënte van nu af aan strategieën ontwikkelen om de obstakels van anorexia te overwinnen. Met als einddoel de totale genezing, of anders de dood. Laat je dus van nu af aan zoveel mogelijk inspireren door de metafoor van het beklimmen van dat hooggebergte: de Anorexia Nervosa. Door middel van jouw onverzettelijke geest maak jij specifieke keuzes voor routes, risico’s, weersomstandigheden, het juiste voedsel in een net voldoende afgepaste hoeveelheid. Zo wordt de Berg van Anorexia straks door je beklommen, en stap voor stap uiteindelijk zelfs bedwongen, helemaal, totdat je aan de top bent beland om je vlag te planten (wordt het die van rouw, om jouw dood, of is het die van vreugde, om jouw genezing?). Deze reis naar genezing is bezaaid met uitdagingen. De verleiding om terug te vallen in oude gewoonten is als een verraderlijke afgrond langs dit pad. Je stille doodswens fluistert continu verleidelijk, je wilskracht brandt helderder dan ooit tevoren. Met elke stap, elk hapje nauwkeurig afgepast voedsel, word je niet alleen als de bergbeklimmer, maar nu ook als patiënte sterker en sterker, veerkrachtiger. Net zoals je als bergbeklimmer jouw maaltijden en voedselpakketten zeer zorgvuldig kiest, zo exact mogelijk moet jij nu ook als patiënte jouw voedsel selecteren met het oog op voedzaamheid en helende eigenschappen. Elke hap is een keuze tussen leven en dood, een investering in de toekomst, die van jou, en die van mij als jouw begeleider. Een cruciaal aspect van dit experiment is dus met name de focus op voedselkeuzes. Dit geldt, - nogmaals, net zo goed voor jou als de bergbeklimmer in jou als de patiënte. Elke hap is een stap voorwaarts op de schijnbaar onoverwinnelijke berg, een investering in je fysieke gestel.

Uiteindelijk, na vele beproevingen en overwinningen, bereik jij als de bergklimmer de top van de berg. Ben je totaal uitgeput? Ten dode opgeschreven? Of: verdwijnt jouw stille doodswens als anorexiapatiënte tenslotte eenvoudigweg met de koele bries, en verheft jouw indrukwekkende wilskracht als bergbeklimmer jou tot deze ongekende hoogten in de rest van je leven. Jazeker, de mist trekt weg, en daar, in het stralende zonlicht van totale genezing, omarm jij je triomf.                                  

Dit experimentele pad leidt aldus jou als anorexiapatiënte ofwel via diens zo sterke lokroep naar de dood, ofwel tot de zo moeizaam bevochten genezing van jouw anorexia. Het gaat om twee kanten van dezelfde medaille, beide voortkomend uit een diepe innerlijke strijd. Geïnspireerd door het zo sterke beeld van de bergbeklimming, biedt de film hierover hopelijk een houvast voor ook anderen die in de schaduw van deze ziekte leven. Met vastberadenheid, voedzame voeding en een onwankelbare geest, kunnen zelfs de steilste bergen worden bedwongen. De parallelle reis van wilskracht en doodswens, biedt een diepgaand inzicht in de menselijke geest en de oerkracht van volharding van jou, zowel als de anorexiapatiënte als van de bergbeklimmer. Met dezelfde tools en specifieke keuzes in voedsel, kunnen zelfs de hoogste bergen worden beklommen en de diepste valleien worden overwonnen. En aan de top wacht helaas een enkele keer soms de dood, vaker juist genezing, stralend als de zon.

Als leidraad bij de theorie en praxis zie de bijlage hieronder:

12 tips bergbeklimmen en andere zaken m.b.t. bv voedsel die je moet weten.

Alle stadia van stappen die je onderneemt om de top te bereiken kun je uitzetten in een uitgebreide systematiek. Tref allereerst samen met je begeleider goed de benodigde voorbereidingen: wat is de benodigde apparatuur: speciale klimtouwen, spijker-schoenen, musketons, etc. Neem bv. vooraf een paar specifieke lessen voor beginners van bergbeklimmers, en doe daarna zelf dagelijks de aangeleerde specifiek fysieke trainingen.

Ga je zelf doelen stellen (tijd): hoeveel (km-)meters per dag denk je te kunnen maken, hoeveel pauzes/rustperiodes (kampement, foerage) bouw je in? Wat zijn de gradaties van mogelijke moeilijkheden, tegenslagen, mislukkingen? Wat zijn bijv. de risico’s op valpartijen, of zelfs dodelijke ongelukken? De vraag wat er aldus allemaal voor nodig is om een dergelijk project mogelijk te maken wordt uitgebreid aan jou voorgelegd door jouw begeleider. Al deze genoemde facetten worden stuk voor stuk zorgvuldig in kaart gebracht. Hierbij ligt sterk op de voorgrond: het doel dat hoe dan ook uiteindelijk bereikt dient te worden en welk gefaseerd systeem dan het beste zou werken, inclusief alle ins en outs voor wat betreft de keuzes voor welk voedsel er mee genomen wordt op deze tocht. Welk en hoeveel speciaal voedsel neem je mee onderweg?

Dit uiteindelijk goed doorwrochte behandelingsmodel middels bergklimmen kan vervolgens nu gebruikt worden om het te gaan hebben over het te bereiken doel: de vergelijkbare overwinning om de eetstoornis te verslaan, met alle middelen die daarvoor nodig zijn, en met alle mogelijke obstakels en mislukkingen.

Dus dit gehele voedsel traject wordt nu besproken met jou als patiënte in de rol van de bergbeklimmer.

Conclusie:

Zo hebben we dan een fundament gelegd voor het aangaan van deze experimentele behandeling, maar op een heel praktische en niet per se therapeutische, dan wel farmaceutische manier, maar meer als een enorme uitdaging, voor de patiënte en voor de begeleider: een wedstrijd om vanuit ware doodsverachting en vanuit voornoemde wilskracht samen met de patiënte het gehele proces tot een goed einde te brengen, met alle risico’s van dien, als ware kameraden. Steeds kan tijdens de behandeling de dubbelslag gemaakt worden met het bergklimmen. Elke sessie begint vanuit de visualisatie ervan met een volgende fase, zo gedetailleerd mogelijk. Idem het eetstoornis traject.

Een medicus maakt op het eind van het voorbereidingsproces fysiek de balans op of het verantwoord is de volgende fase in te gaan. Uiteindelijk kan dan de reis daadwerkelijk gemaakt en door een zo klein mogelijk ploegje gefilmd worden met de patiënte in de hoofdrol. Als alternatief kun je ook denken aan een imaginaire tocht, m.b.v. virtual en augmented reality.

Voor wat betreft de omgeving. Ouders, vrienden, familie, laat dit gehele behandelingsproces nu zo veel mogelijk met rust.

Patiënte kiest er zelf voor om dit filmproject samen met 1 professionele behandelaar aan te gaan. Een vertrouweling, een kameraad op deze zo moeilijke reis, die ook u alle vertrouwen dient te schenken. 

Rutger W. Weemhoff filosoof en publicist

Ps: Zie hierna de bijlage over bergbeklimmen en voedselinname.

12 TIPS BERGBEKLIMMEN

Tips voor alpinisten om veilig en bewust bergen te beklimmen.

Bij het bergbeklimmen kom je in ruig terrein en op grote hoogte. Na een beklimming is vaak een prachtig uitzicht en een voldaan gevoel je beloning. Als je zonder professionele begeleiding een beklimming maakt, is het belangrijk dat je zelfredzaam bent in alpien terrein. Daarnaast heb je een goede conditie, het juiste klimniveau en een gedegen opleiding nodig. Duur materiaal is in het alpinisme minder belangrijk dan de juiste instelling en zelfkennis; keer op tijd om of stop als het tegenzit. Om je veiliger en (natuur)bewuster op pad te helpen, geven we je tips om het meest uit je alpiene tocht te halen.

1. Wees je bewust van je eigen kunnen

Een prima uitrusting en goede opleiding heeft bijna elke alpinist. Nog veiliger wordt je tocht wanneer je je eigen kunnen goed inschat, je de moeilijkheidsgraad langzaam opbouwt en je voldoende blijft communiceren met je groepsgenoten. Alleen op pad gaan in alpien terrein is af te raden. VOLG EEN CURSUS PAKLIJST ALPIENE TOCHTEN

2. Ga gezond en fit de bergen in

Zolang je een goede conditie hebt, is bergbeklimmen heerlijk. Natuurlijk word je fysiek wel uitgedaagd wanneer je uitdagende tochten maakt. Ga getraind, goed geacclimatiseerd op pad en je hebt meer plezier van je alpiene tochten. Zo kun je in Nederland, de Ardennen of Eifel al aardig aan je conditie werken. Eenmaal in de bergen is het verstandig om langzaam de hoogte op te zoeken.

DOE OEFENINGEN VOOR THUIS HOOGTEZIEKTE

3. Plan en bereid je voor

De voorbereiding thuis (gidsjes, internet, kaarten) vul je ter plekke aan met informatie van de lokale VVV of het gidsenbureau. Ook kun je op allerlei internetfora informatie over de actuele condities van je route vinden. Plan alternatieven in voor als halverwege blijkt dat de tocht niet lukt, of de condities te lastig zijn. Vergeet niet ‘s ochtends het weerbericht nog een keer te checken. Laat anderen (thuisfront, huttenwaard) weten wat je gaat doen en hoe laat je verwacht aan te komen. ZO PLAN JE EEN TOCHT

4. Houd rekening met elkaar

Een tocht die je samen doet is pas geslaagd als iedereen een leuke dag heeft gehad. Voorkom dat iemand boven z’n kunnen bezig is en met angst en beven de anderen volgt. Tip: spreek na afloop de tocht gezamenlijk door en reflecteer op elkaars gedrag of beslissingen. Waarom ging het ergens langzaam of juist heel snel? Zo leer je van elkaar en wordt de volgende tocht een nog groter succes. BETER BESLISSEN IN DE BERGEN

5. Pas je uitrusting aan op de omstandigheden

Pas je uitrusting aan op de omstandigheden en de tocht die je doet. De perfecte standaarduitrusting bestaat niet - ze verschilt per dag en tocht, en is afhankelijk van je kennis en kunde. Houd rekening met een weersomslag of ongeval. Neem daarom naast je klimtechnische uitrusting altijd een EHBO-set, extra kleding tegen regen en kou, extra eten en drinken, een (opgeladen) telefoon, hoofdlamp, bivakzak, kaart/kompas en zonnebril/zonnebrandcrème mee. PAKLIJST

Tip: lichtgewicht pulleys vergemakkelijken een gletsjerredding.

6. Oefen regelmatig je touwtechnieken

Kunnen alle tochtgenoten de prusik-knoop leggen als ze midden in de nacht wakker worden gemaakt? Zorg dat alle tochtgenoten de reddingstechnieken voor een spleetberging kennen. Ga bij jezelf na of je alle knopen nog kent en kunt leggen. Lukt het je nog om snel te wisselen tussen gelijktijdig gaan en uitzekeren op een graat? Gaat het bouwen van een standplaats in rots of ijs je soepel af? Oefen deze technieken voordat je een tocht gaat maken. ALPIENE TOUWTECHNIEKEN VOLG EEN WORKSHOP

7. Weet wanneer je wel en niet aan touw gaat

Op een vlakke sneeuw bedekte gletsjer ga je gelijktijdig aan het touw. Als de helling zo steil wordt dat het risico bestaat dat de hele touwgroep wordt meegesleurd, moet je of uitzekeren of zonder touw gaan (alleen bij voldoende ervaring). Tip: remknopen in het touw voorkomen het meesleuren van een tweede persoon als iemand in een spleet valt. TOUWGEBRUIK OP DE GLETSJER

8. Verdiep je goed in hoe zwaar de route is

Hoe zwaar of moeilijk een route is, hangt af van veel factoren. Je hebt te maken met lengte, mogelijkheid tot het leggen van een zekering, oriëntatie en het soort terrein. Het klinkt paradoxaal, maar vaak zijn technisch moeilijkere routes vaak veiligere routes. Lange alpiene tochten met een waardering van AD en D kennen vaak lange stukken zonder goede zekeringsmogelijkheden. Het zijn daardoor de tochten die het meeste commitment vragen - meer dan TD- of zelfs ED-routes.

ROUTEWAARDERING

9. Doe rustig aan en eet en drink regelmatig

Tijdens een bergtocht verbruik je veel energie. Neem daarom eten (snacks) mee. De droge lucht zorgt ervoor dat je veel vocht verliest. Pak voldoende drinken in en neem tijdens het lopen of klimmen telkens kleine slokjes (isotone dorstlesser) uit een waterzak met slang. Pauzeer regelmatig en eet ieder uur een snack. Op die manier blijf je fit en geconcentreerd. Ook voorkom je dat je je reserves moet aanspreken of zelfs helemaal zonder energie komt te zitten.

ETEN EN DRINKEN OP HOOGTE

10. Pas je plan aan op het seizoen

Gletsjers en sneeuwvelden smelten in rap tempo. Hierdoor veranderen voorheen simpele pasovergangen ‘s zomers in onneembare puinhellingen en worden ijswanden steenslagzones. Sommige bergen worden heel instabiel door het verdwijnen van de permafrost (zoals de Petit Dru). Pas je plannen aan op het seizoen en zoek actuele info over de conditie waarin je route zich bevindt. VERANDEREND KLIMAAT

11. Ken de weersvoorspelling

Het weer in de bergen is relatief extreem en kan razendsnel veranderen. Sneeuwval in de zomer is normaal en ‘s middags komt vaak onweer opzetten. Wie de tekens van het weer kan interpreteren voorkomt verrassingen - een weersomslag komt nooit onverwacht. Start vroeg met je tocht om te voorkomen dat je oververhit raakt of in een warmteonweer terechtkomt. Je vergroot ook je tijdsmarge, mocht er iets misgaan.

WEER IN DE BERGEN WORKSHOP WEERKUNDE

12. Respecteer de natuur

Ruim je afval op en let op je spreek-/commandovolume. Neem altijd al je afval (inclusief toiletpapier) mee.

10 TIPS DUURZAAMHEID

Vergeet niet je reisverzekering af te sluiten

Als alpinist is het essentieel dat je op pad gaat met een goede reisverzekering.

De NKBV-reisverzekering met bergsportdekking is speciaal voor onze leden ontwikkeld. Ze heeft een dekkingsperiode van 60 aaneengesloten dagen en biedt alles wat een normale doorlopende reisverzekering biedt, plus een extra dekking voor bergsportrisico’s. Onze verzekering gaat verder daar waar de dekking van andere verzekeringen stopt, dit geldt dus ook voor ongevallen buiten de gebaande paden. Opsporing, redding en repatriëring worden vergoed, wanneer en waar ook ter wereld. Ideaal voor de avontuurlijke bergsporter. En omdat we deze verzekering voor tienduizenden leden tegelijk afsluiten, is de premie laag.

Verdere aanwijzingen:

Benodigdheden voor de (beginnende) bergbeklimmer

• Natuurlijk heb je goede schoenen nodig!

• Het begint met een klimgordel.

• Lopen over sneeuw en ijs in de zomer is geen doen zonder stijgijzers.

• Pickel(ijsbijl). Soms ga je een gat maken in de ijswand. 

• Je weet nooit...

• Carabiners(musketons) en vallijnen met schokdempers.

• Touw en touwtjes. Van levensbelang natuurlijk.

Wat is het beste om mee te nemen als het over eten gaat?

Kalmerend voedsel? Complexe koolhydraten!

Een koolhydraatrijk dieet speelt hierbij een erg grote rol. 

Eten wat langzaam verteerd wordt, zoals quinoa, zilvervliesrijst, aardappelen, linzen en bonen zorgen op die manier ervoor dat je bloedsuikerspiegel laag blijft. Hierdoor voel je jezelf meer ontspannen. Eten wat rijk is aan volkoren granen kan je ook helpen om rustig te blijven. Pasta, rijst en bruin brood kunnen hierin een vaste waarde zijn. De rest kun je makkelijk aanvullen met suikerrijke voeding. Deze zie je tijdens de sport vaak terug in gels, of in repen zoals Mars of Snickers en gevriesdroogde klimvoeding.

Noodrantsoen

Welk voedsel is onbeperkt houdbaar?

Tijdens crisissituaties en op pad in de onbewoonde wereld heb je lang houdbare voeding, noodrantsoenen of lichtgewicht maaltijden nodig. Je vindt hier de bekende NRG-5, gevriesdroogd voedsel, ingeblikt brood en ander voedsel dat langere tijd houdbaar is. Voor het geval dat: havermout, pinda's, pasta of rijst en ingeblikte groente, fruit, bonen en vis.

De meest gezonde, lang houdbare voedselproducten

Bonen in blik.

Pindakaas.

Groenten en fruit in blik.

Vis en kip in blik.

Noten en zaden (ongezouten).

Eiwitrepen.

Beef Jerkey.

Bliksoep.

Wat is het beste om mee te nemen als het om drinken gaat?

Denk aan water in flessen of pakken, lang houdbare melk

Training

Al de voornoemde aspecten dien je serieus te trainen.

Onderdeel van de behandeling is dat er fysieke trainingen plaatsvinden die worden gegeven door professionele bergklimmers, bijvoorbeeld, bij wijze van specimen:

Train de laatste maanden voordat je de Mt. Ventoux beklimt

2-3x per week in de sweet spot/treshold zone en voer hierbij bijvoorbeeld elke 3 minuten een boost van 10-30 seconden uit op 110-130% van je FTP. Voer hiervan minimaal 1 training op een klimcadans uit. Op deze manier maak je de trainingen specifieker.

Tenslotte nog wat basisregels:

1. Wees je bewust van je eigen kunnen.

2. Ga gezond en fit de bergen in. 

3. Plan en bereid je voor.

4. Houd rekening met elkaar.

5. Pas je uitrusting aan op de omstandigheden.

6. Oefen regelmatig je touwtechnieken. 

7. Weet wanneer je wel en niet aan touw gaat.  

8. Verdiep je goed in hoe zwaar de route is.

Dit artikel verscheen eerder in het boek DeHilarischeHistorievaneenHerrenhaus