Het was in de vroege jaren zeventig dat ik als acteur bij Toneelgroep Centrum werkte. Ik had een zekere faam opgebouwd als lastpak en daarom was ik door het behoorlijk grote theatergezelschap verkozen als afgevaardigde om bij Directievergaderingen aan te schuiven als vertegenwoordiger van de acteurs en actrices. In die tijd speelden wij een stuk over de opkomst van het socialisme van Per Justesen. Er werden de nodige strijdliederen in gezongen, met gebalde vuisten. Het was nogal boodschapperig al met al, maar ach, wij stonden voor een goede zaak en deden ons best er wat van te maken.
Op een druiligere maandagmorgen kwam ik 'op de zaak' en bleek mij dat de Directie in het weekend besloten had de Scholengroep van Toneelgroep Centrum op te heffen, zonder enige nadere toelichting of informatie, en zonder dat ik daar op wat voor manier dan ook in gekend was. Ik voelde een oerwoede in mij opwellen en ik besloot nog diezelfde morgen in staking te gaan en weigerde om die avond het stuk "De lamp hangt scheef" nog te spelen. Socialisme uitdragen in die voorstelling en tegelijkertijd, - hoe feodaal! acht man op straat smijten, ik kreeg dat niet op elkaar.
Dit besluit werd mij niet in dank afgenomen. Er werd vanuit de Directie door de een na de ander druk op mij uitgeoefend om toch vooral te spelen 's avonds. Echter bleef ik pal staan voor mijn weigering, met als inzet: eerst terugschroeven die beslissing om de Scholengroep te ontslaan. Men nam me mijn halsstarrigheid bijzonder kwalijk. Ook de dramaturg Hans Roduin met wie ik tot dan toe best goed door een deur ging, moest mij namens de Directie maar te zien overhalen en er werd zelfs een Bestuurslid, dhr Voogt, een uiterst integere PvdA politicus tegenaan gezet, alles uit de kast om mij maar te overtuigen dat ik moest buigen in deze.
Ik bleef overeind en toen werd er zwaarder geschut in stelling gebracht. In de kleine lettertjes van je arbeidscontract stond dat je bij werkweigering op de meest korte termijn voor een Commissie moest verschijnen met daarin vertegenwoordigers van de Directie en van de Vakbond (dat was toen de briljante acteur Siem Vroom). Dat alles onder de bezielende leiding en ten burele van een deftige advocaat op de Keizersgracht. De voorstelling 's avonds was noodgedwongen reeds afgelast en de volgende ochtend diende ik voor dit vuurpeloton te verschijnen. Ik had die nacht niet geslapen en had de tijd doorgebracht om een j'accuse op te stellen over het reilen en zeilen bij Toneelgroep Centrum, en met name ook over de feodale rol van de Directie t.a.v. de opheffing van de Scholengroep. Ik had al met al een hele waslijst van ik weet niet hoeveel pagina's gestencild en door het ontbreken van nachtrust zag ik zo langzamerhand sterretjes. En zo begon ik dan op verzoek van de advocaat na diens intro mijn aanklacht voor te lezen.
Halverwege voelde ik iets knappen in mijzelf en ik barstte ineens in huilen uit. Fuck it, dacht ik nog, ik ga gewoon door. Het werd ijzig stil om mij heen. Toen ik klaar was viel er een diepe stilte. Mijnheer Van Paridon, (de Directeur), ik heb de indruk dat de heer Weemhoff niet iemand is die met de diplomatieke stroopkwast in de rondte zwaait, maar heeft hij niet gewoon een punt hoe een en ander in zijn werk is gegaan? vroeg de advocaat krakerig aan de baas van Centrum .
En zo werd er verder een tijdje heen en weer gepingponged. Men verzocht mij op een gegeven moment de vergaderzaal te verlaten. Toen ik terugkwam werd mij het eindoordeel voorgehouden. Ik moest diezelfde avond nog spelen op straffe van een dwangsom van een ton per voorstelling, maar de beslissing om de Scholengroep van Toneelgroep Centrum te ontslaan moest door de Directie terstond worden teruggedraaid. 's Avonds brulde ik weer als vanouds met gebalde vuist de strijdliederen in De Lamp hangt scheef.
Iets later nam ik zelf op staande voet ontslag bij Toneelgroep Centrum. De heer Van Paridon wilde mij dat verhinderen (ik was al voor een hoofdrol ingepland in een ander stuk) en schermde met een proces dat hij tegen mij zou aanspannen. Daar is het echter nooit van gekomen.. Twee andere acteurs namen eveneens ontslag. Zo leuk was het daar allemaal niet..
Ps Vanuit die Scholengroep, - die na het besluit nog jarenlang heeft voortbestaan, heb ik nooit iets mogen vernemen.
Reactie plaatsen
Reacties