De Werking
scenario en spel: Arend Bulder, Joost Boer, Rutger W. Weemhoff
regie: Rutger W. Weemhoff
Productie: Videotheater, uitgezonden door NOS 1988
Voor het scenario van de film ‘De Werking’ tekenen de drie acteurs die er ook zelf in spelen: Arend Bulder, Joost Boer en Rutger W. Weemhoff. We zitten in het hoofd van een werkeloze bankemployé die onontkoombaar zijn einde tegemoet gaat.
Productie: Videotheater, uitgezonden door NOS 1988
De televisiedramaproductie De Werking dateert uit 1988 en werd door Videotheater in eigen beheer gemaakt voor de NOS. Zoals het beschreven staat in de catalogus van Beeld en Geluid gaat het om een drama over de gevolgen van werkloosheid, waarin vooral de langdurig werkloze bankemployé Willem Dalhuyzen wordt gevolgd.
Werkloosheid betekent meer dan het wegvallen van inkomen. Wie zijn werk verliest, kan ook zijn gevoel van eigenwaarde, maatschappelijke betekenis en vertrouwen in de toekomst kwijtraken. Dat is de psychologische dimensie die centraal staat in dit televisiedrama.
Werk geeft niet alleen structuur aan je dagelijks leven, maar bezorgt je ook een identiteit. We ontlenen er erkenning aan en ervaren dat we ergens aan bijdragen. Wanneer die erkenning wegvalt, ontstaat een leegte die niet eenvoudig met vrije tijd of goede raad valt op te vullen.
Voor iemand die zijn vak met hart en ziel uitoefent, zoals Willem Dalhuyzen in De Werking, kan die ontstane leegte bijzonder schrijnend zijn. Boekhouder is immers niet alleen een beroep, maar ook een manier om jezelf als persoon te manifesteren en contact te maken met anderen. Willem verliest ook zijn lidmaatschap van de dansclub. Als ook die mogelijkheid om daaraan mee te doen verdwijnt, dreigt niet alleen professionele uitsluiting, maar ook verlies van zijn levensvreugde.
We zitten in deze film in het hoofd van Willem. De titel De Werking verwijst naar de vaak onzichtbare invloed die meningen, oordelen of verwachtingen van anderen op een werkloze zoals Willem kunnen hebben. Goedbedoelde opmerkingen kunnen ongemerkt heel vernederend uitpakken. Op zich goed bedoeld medelijden kan juist het gevoel versterken dat je niet meer meetelt. Daarmee raakt het drama aan een fundamentele maatschappelijke vraag: beoordelen we mensen uitsluitend op wat ze produceren, of op wie zij werkelijk zijn?
Wie werkloos is, heeft niet alleen behoefte aan inkomen en perspectief, maar ook aan respect en erkenning. De werkelijke werking van werkloosheid voltrekt zich niet alleen op de arbeidsmarkt, maar ook in het hoofd en het hart van degene die ermee moet leren leven. Of sterven?
Arend Bulder speelde de werkeloze bankbediende in De Werking.
Arend overleed op 40-jarige leeftijd aan aids.