Toneelgroep Acht Oktober, een interessante mislukking 1
Gepubliceerd op 10 november 2026 om 07:30
Toneelgroep Acht Oktober – theater dicht bij de mensen
Eind jaren zeventig ontstond in Alkmaar en de regio Noord-Holland een bijzondere vorm van regionaal theater: Toneelgroep Acht Oktober. In 1979 richtte ik deze groep op vanuit de overtuiging dat theater niet uitsluitend thuishoort in de schouwburg. Acht Oktober was voor mij een belangrijk hoofdstuk in mijn leven als theatermaker: een tijd waarin we probeerden het theater terug te brengen naar waar het thuishoort, - midden in de samenleving. Wij waren als collectief inhoudelijk gericht op een publiek dat niet vanzelfsprekend een theater bezocht. We speelden op onverwachte locaties: in een tent in een nieuwbouwwijk, of op heel bijzondere plekken in de regio, in een leegstaande boerenschuur, of desnoods op het biljart van een plaatselijk café. De afstand tussen podium en publiek moest zo klein mogelijk zijn.
Het was theater zonder drempels, geworteld in de omgeving.
Wij kwamen er bijv. achter dat onder bijvoorbeeld plattelandsvrouwen met name boerinnen vaak wegkwijnden in de besloten biotoop van het boerenbedrijf. Publieksparticipatie werd voor ons onontkoombaar. Die bereikten wij door intensieve werkavonden te organiseren, waarbij wij deze boerinnen interviewden over dit thema dat sterk bij hen speelde, Dat waren vaak aangrijpende verhalen en getuigenissen.
Boeren hebben vaak spijkerharde koppen
Een van hen vertelde dat zij ook wel eens op vakantie wou. Dat kon niet, want de koeien moesten worden gemolken. Op een gegeven moment had de boerin een tent in de voortuin opgezet en was daar gaan kamperen met de kinders, incl kokkerellen, etc. De boer bleef alleen achter in de enorme boerderij, zonder dat hij zijn dagelijkse kostje kreeg, hij gaf geen krimp en bleef weg. Maar de boerin bleef hardnekkig doorgaan en na een paar dagen zonder eten, zag zij ineens 's ochtends een paar benen op klompen vanuit het raampje van de tent. Die boer moest door de knieën, zoveel was duidelijk.
Voorstelling De Lieve Vrede
Wij speelden uiteindelijk een voorstelling over onze eigen moeders, De Lieve Vrede. Die maakte heel veel los bij de plattelandsvrouwen. Na afloop van de voorstellingen gingen wij in gesprek met hen. Er zijn verschillende vrouwen geweest die zich na het zien van deze voorstelling lieten scheiden van hun man. Met een van hen heb ik nog altijd contact. Hiermee maakte Acht Oktober deel uit van een bredere ontwikkeling waarin maatschappelijk betrokken theater een nieuwe vorm en zelfs soms regelrecht invloed kreeg op de levens van mensen, zoals dat ook bij het Werktheater duidelijk het geval was.
