Toneelgroep Acht Oktober en de festivalvoorstelling De Afwijking, gespeeld in nieuwbouwwijken in NH
Regionaal theater was in de jaren zeventig iets typisch Noord-Hollands. Het was een manier van theater maken en theater brengen, die alleen in deze provincie echt een tijdspanne tot ontwikkeling is gekomen. Het heeft daar een paar jaar lang tal van eigen speelplekken gecreëerd en een eigen publiek gezocht. Het heeft zich ook in speelstijl en repertoirekeuze onderscheiden van het overig theateraanbod. Het was theater met een eigen identiteit geworden.
Festivals in de nieuwbouwwijken
De voorstelling De Afwijking maakte onderdeel uit van festivals die wij overal in NH organiseerden in een grote circustent in nieuwbouwwijken en die een week duurden. De organisatie deden wij in samenwerking met mensen uit een bepaalde wijk. Zo'n wijkcomite opzetten was heel erg arbeidsintensief natuurlijk, maar het betaalde zich later ruimschoots uit. Er vonden tijdens zo'n festival een week lang tal van optredens en activiteiten plaats. In de avonden stonden er bands op het programma en er werd gedanst, het leven werd zo uitbundig gevierd. Een ieder kwam aan zijn trekken: voor elc wat wils, ouderen, jongeren, you name it! Onze eigen voorstellingen planden we tussen de talloze activiteiten van het wijkcomite door.. Een kindervoorstelling met als titel: Het Tinnen Soldaatje, of de voorstelling De Afwijking, die we in Commedia dell' Arte stijl speelden. Men luste er wel pap van! We hadden als acteurs eerst een workshop gevolgd, de gemaskerde acteurs van de Commedia dell' Arte waren meesters in het improviseren om te kunnen inspelen op lokale situaties en wantoestanden die zij ergens aantroffen. Ook waren zij zeer goed op de hoogte van alle politieke en spirituele issues die er speelden. Erudiet, dat waren deze artiesten! Wij maakten ons dit alles ons ook zoveel mogelijk eigen, en maakten aldus spetterend en actueel theater.
Maatschappelijke relevantie
Toneel zagen wij als middel om mensen bewust te maken van hun eigen situatie en van de mogelijkheden daar verandering in aan te brengen. Daarom droeg zo'n festival bij tot bevordering van bewustwording van die eigen situatie, het bood mogelijkheden tot bevordering van de plaatselijke cultuur en herstelde bij de bevolking een eigen cultuurbeleving.
Jaren geleden waren wij m.a.w. theatermakers, die een tegenwicht wilden vormen tegen "..het verdwijnen van het gevoel van collectiviteit en solidariteit en het ontstaan van uitsluitend privatisering, anonimiteit en daarmee vervreemding" . Wij constateerden dat "..een eigen culturele identiteit, waar mensen zich als vanzelfsprekend bij konden aansluiten, van groot belang was.' De drang tot een meer sociale spreiding van kunst nam kortom in die zeventiger jaren opvallend toe. Het was de tijd waarin de maatschappelijk relevantie van kunst de boventoon voerde. Zie ook het Werktheater.
Waarom het uiteindelijk toch mislukte
Acht Oktober was een collectief. Het startte heel idealistisch, iedereen verdiende hetzelfde. Op het laatste moment sloten zich nog snel een paar jonge loslopende acteurs en actrices bij ons aan die hun kans schoon zagen op betaald werk. (Wij kregen immers subsidies. Dat was genoeg voor zo'n 8 mensen max. op de Payroll, maar we hadden er al snel zo'n 20 of meer op staan..) De harde kern koos voor de moeilijkste weg. Dat was keihard werken. Op een keer kreeg een van de acteurs zo'n zware tentpaal op zijn achterhoofd. We werkten ons drie slagen in de rondte. Ik herinner mij hoe ik zelf op een regenachtige maandagmorgen samen met de zakelijk leider het platgetreden grasveld in zo'n nieuwbouwwijk moest ontdoen van de achtergebleven vullis, na een op zich prachtig verlopen zoveelste festival, Met mijn vingers vol mayonaise vervloekte ik alle anderen die zg. 'naar de tandarts' etc moesten.. Een collectief kan ten gronde gaan aan dit soort kleine zaken. Maar de hoofdzaak was: alleen de harde kern geloofde erin, de jongere garde wilde uiteindelijk toch maar het liefst in een theater spelen, met een volgspot op hun o zo belangrijke zelfjes gericht. Tja, en dat was dit project nu juist niet...
