In september 1974 waren we op weg naar Antwerpen om daar het succesvolle stuk "de Babyfoon" te gaan spelen in de KVS (Koninklijke Vlaamse Schouwburg). Toen wij aldaar arriveerden was de voorstelling al volledig opgebouwd qua decor etc. Echter er stond een delegatie van de Belgische acteursvakbond ons op te wachten. De Vlaamse acteurs waren op 11 september 1974 in staking gegaan onder leiding van een gemeenschappelijk vakbondsfront. Zij eisten een betere salarisregeling en betere arbeidsvoorwaarden die gelijkstonden aan die van hun overige collega's. Na het verzoek om uit solidariteit met hun acteursstaking onze voorstelling ook niet te spelen, behoefden wij niet lang na te denken: we besloten niet te spelen ( ondanks dat de voorstelling uitverkocht was - 800 man zouden we dus moeten teleurstellen).
Desalniettemin toonde de Nederlandse Toneelgroep Centrum zich solidair met de grote staking van Vlaamse acteurs. Vooralsnog. Op een gegeven moment werden we gebeld door de zakelijk leider van Toneelgroep Centrum die mij als woordvoerder begon te bedreigen dat we moesten spelen op straffe van zware maatregelen, zoals het betalen van een zware boete of op een dwangsom van minsten een ton wegens het lijden van financiële schade. Ik zegde hem toe dat ik in overleg zou gaan met de andere acteurs.
Vervolgens werd het toch wel wat stil bij dit nieuws, sommige collega's begonnen zich af te vragen of dit alles nog wel verantwoord was. Al snel ontstond er hevige discussie over wat ons nu te doen stond. Al snel besloot een klein aantal van hen dat zij niet mee wilden doen met de staking.
Het liep nu al tegen aanvangstijd, de zaal zat inmiddels vol en we hadden nog een minuut of twintig om verder te overleggen. De een na de ander ging echter overstag. De dreiging van de baas van het spul hing als een donderwolk boven de discussie. We hoorden het geroezemoes, de zakelijk leider belde nogmaals dat het hem menens was.
Kortom, spelen dus maar. De enige die hardnekkig bleef weigeren te spelen was ik. Ik vond het niet kunnen tegenover onze Belgische collega's. Iedereen begon nu tegen me te schreeuwen dat zij echt wel begrip voor mij hadden, maar dat ik gewoon moest spelen. Hoe meer zij op me inpraatten, hoe hardnekkiger ik volhield niet te willen spelen. Toen zij bemerkten dat ik het meende en niet door de knieën zou gaan, riep iemand dat ik het dan zelf ook maar aan het publiek moest uitleggen.
Zo gezegd, zo gedaan. Ik begaf mij uiteindelijk het enorme podium op, alleen Jules Hamel kwam achter mij aan en ging zitten op een stoeltje achterin. Ik moest hevig improviseren en legde het publiek uit wat er aan de hand was. Er brak nogal de pleuris uit. De ene helft van het publiek begon te klappen en te applaudisseren, de andere helft was hoogst verontwaardigd, iemand schreeuwde dat ie zijn geld terug wou. Consternatie alom. Ik sloot af met de mededeling dat het publiek, - eenmaal buiten, opgevangen zou worden door de Vlaamse acteurs, die nadere toelichting zouden geven. Het publiek stroomde naar buiten en wij met hen, niet veel later namen de Belgen het van ons over en zagen we hen samen met groepen en groepjes publiek de rondom aanwezige kroegen induiken., hetgeen ons ook een goed idee leek.
's Nachts retour Amsterdam in de bus was het een werkelijk jolige boel, 'we hebben gestaakt' !! De angst was even verdampt. Eenmaal beland op het Leidseplein stond echter de baas ons op te wachten. Hij veroordeelde de actie en beval mij de volgende ochtend op zijn kantoor te komen om 9.00u. Er zwaaide wat..
De volgende ochtend luisterde ik naar de radio om 7.00u naar het nieuws:
'Op dinsdagavond 24 september onderbrak Toneelgroep Centrum een van haar voorstellingen in Antwerpen om een solidariteitsverklaring voor te lezen. Hiermee gaven de Nederlandse toneelspelers een duidelijk signaal af ter ondersteuning van de sociale strijd in het Vlaamse theaterlandschap.'
Het nieuws ging als een vuurtje rond. Wat goed van jullie zeg! Wat solidair! Top van Toneelgroep Centrum! Chapeau hoor!
Toneelgroep Centrum kreeg van jan en alleman alleen maar heel veel veren in hun reet!!
Om even voor 9.00.u belde de secretaresse van de zakelijk directeur met de boodschap dat ik niet hoefde te komen.
De grootschalige en succesvolle Vlaamse acteursstaking werd uiteindelijk eind oktober 1974 (onder voorlopig voorbehoud) opgeheven.
Reactie plaatsen
Reacties